Avukatlık, Arabuluculuk, Müşavirlik
Koronavirüs salgını tedbirleri kapsamında kira sözleşmelerinin durumu –
İçinde bulunduğumuz dönem itibariyle çok sık sorulan sorulardan birisi de sağlık tedbirleri kapsamında bir kısım iş kollarına ait iş yerlerinin kapanmasına karar verilmiş olması sebebiyle bu iş yerlerine ilişkin kira sözleşmelerinden doğan yükümlülüklerin ne olacağı sorusudur. Bu nedenle bu kısa yazı ile koronavirüs salgını tedbirleri kapsamında kira sözleşmelerinin durumu ile ilgili kısa bir bilgilendirme amaçlanmıştır.
Borçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikle üretici fiyat endeksi kaldırıldı – Borçlar Kanunu’nda yapılan 18 Ocak 2019 tarihli değişiklik ile Borçlar Kanunu’nun 344. maddesinde yer alan “üretici fiyat endeksindeki artış” ibareleri kaldırılmıştır.
344 üncü maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan “üretici fiyat endeksindeki artış” ibareleri “tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim” şeklinde değiştirilmiş ve maddenin dördüncü fıkrasına “kararlaştırılmışsa,” ibaresinden sonra gelmek üzere “20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla,” ibaresi eklenmiştir.
Borçlar Kanunu 344. madde özellikle kira sözleşmelerindeki bedelin belirlenmesine ilişkin hükümlerin yer aldığı kanun maddesi olup bu maddedeki yazılı şekilde yapılan değişiklik yeni kira dönemlerinde kira bedeline uygulanacak artırımın hesaplanma şeklini tamamen değiştirmektedir.
Kanun maddesinin değişiklikten sonraki hali şu şekildedir;
“…
Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında (DEĞİŞİK İBARE RGT: 18.01.2019 RG NO: 30659 KANUN NO: 7161/56) (GEÇER. TAR.: 01.01.2019) (KOD 1) tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır.
Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılmamışsa, kira bedeli, bir önceki kira yılının (DEĞİŞİK İBARE RGT: 18.01.2019 RG NO: 30659 KANUN NO: 7161/56) (GEÇER. TAR.: 01.01.2019) (KOD 1) tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla hakim tarafından, kiralananın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirlenir.
Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hakim tarafından (DEĞİŞİK İBARE RGT: 18.01.2019 RG NO: 30659 KANUN NO: 7161/56) (GEÇER. TAR.: 01.01.2019) (KOD 1) tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. Her beş yıldan sonraki kira yılında bu biçimde belirlenen kira bedeli, önceki fıkralarda yer alan ilkelere göre değiştirilebilir.
Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, (EKLENMİŞ İBARE RGT: 18.01.2019 RG NO: 30659 KANUN NO: 7161/56) (GEÇER. TAR.: 01.01.2019) 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz. Ancak, bu Kanunun, “Aşırı ifa güçlüğü” başlıklı 138 inci maddesi hükmü saklıdır. Beş yıl geçtikten sonra kira bedelinin belirlenmesinde, yabancı paranın değerindeki değişiklikler de göz önünde tutularak üçüncü fıkra hükmü uygulanır.
Değişikliğin yayınlandığı Resmi Gazete’de gerek Borçlar Kanunu gerekse diğer kanunlarda ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapan kanuna buradan ulaşabilirsiniz.