65 yaş, sokağa çıkma yasağı ve TCK 195 –
Küresel bir salgın halini alan COVID-19 virüsü nedeniyle ülkemizde de bir takım önleyici tedbirlerin alınmaya başlandığı bilinmektedir. Bu makale hangi durumda olursa olsun hukuk kurallarının uygulanmasının neden önemli olduğu hususunda fikir vermek ve 65 yaş, sokağa çıkma yasağı ve TCK 195 ile ilgili bir takım yanlış bilinenlerin düzeltilmesini amaçlamaktadır.
Söz konusu tedbirlerin en önemlisi 65 ve üzeri yaşta olan büyüklerimizin sokağa çıkmalarının 21 Mart saat 24.00 itibariyle yasaklanmış olmasıdır. (1)
Her ne kadar T.C. İçişleri Bakanlığı’nca yayınlanan genelge ile bu yasak ilan edilmiş olsa da 22.03.2020 tarihinde yayınlanan ek genelge ile 65 yaş ve üzeri yaşta bulunan kişilerin sokağa çıkma yasaklarına bir takım istisnalar getirilmiştir. (2)
Sokağa çıkma yasağının yasal dayanağı İç İşleri Bakanlığı’nın genelgesinde 1593 sayılı Umumi Hıfzı Sıhha Kanunu’nun 27. ve 72. maddeleri gösterilmiştir.
Umumi Hıfzı Sıhha Kanunu 27. maddesinde
Umumi hıfzıssıhha meclisleri mahallin sıhhi ahvalini daima nazarı dikkat önünde bulundurarak şehir ve kasaba ve köyler sıhhi vaziyetinin ıslahına ve mevcut mahzurların izalesine yarayan tedbirleri alırlar. Sari ve salgın hastalıklar hakkında istihbaratı tanzim, sari ve içtimai hastalıklardan korumak çareleri ve sıhhi hayatın faideleri hakkında halkı tenvir ve bir sari hastalık zuhurunda hastalığın izalesi için alınan tedbirlerin ifasına muavenet eylerler.
hükmü, 72. maddesinde ise
57 nci maddede zikredilen hastalıklardan biri zuhur ettiği veya zuhurundan şüphelenildiği takdirde aşağıda gösterilen tedbirler tatbik olunur:
1 – Hasta olanların veya hasta olduğundan şüphe edilenlerin ve hastalığı neşrü tamim eylediği tetkikatı fenniye ile tebeyyün edenlerin fennen icap eden müddet zarfında ve sıhhat memurlarınca hanelerinde veya sıhhi ve fenni şartları haiz mahallerde tecrit ve müşahede altına vaz’ı.
2 – Hastalara veya hastalığa maruz bulunanlara serum veya aşı tatbikı.
3 – Eşhas, eşya, elbise, çamaşır ve binaların ve fennen intana maruz olduğu tebeyyün eden sair bilcümle mevaddın fenni tathiri.
4 – Hastalık neşreden haşarat ve hayvanatın itlafı.
5 – Memleket dahilinde seyahat eden eşhasın icap eden mahallerde muayenesi ve eşyalarının tathiri.
6 – Hastalığın sirayet ve intişarına sebebiyet veren gıda maddelerinin sarf ve istihlakinin men’i.
7 – Dahilinde sari ve salgın hastalıklardan biri zuhur eden umumi mahallerin tehlike zail oluncaya kadar set ve tahliyesi.
hükmü yer almaktadır. 72. maddenin atıf yaptığı 57. maddede ise
Kolera, veba (Bübon veya zatürree şekli), lekeli humma, kara humma (hummayi tiroidi) daimi surette basil çıkaran mikrop hamilleri dahi – paratifoit humması veya her nevi gıda maddeleri tesemmümatı, çiçek, difteri (Kuşpalazı) – bütün tevkiatı dahi – sari beyin humması (İltihabı sahayai dimağii şevkii müstevli), uyku hastalığı (İltihabı dimağii sari), dizanteri (Basilli ve amipli), lohusa humması (Hummai nifası) ruam, kızıl, şarbon, felci tıfli (İltihabı nuhai kuddamii sincabii haddı tifli), kızamık, cüzam (Miskin), hummai racia ve malta humması hastalıklarından biri zuhur eder veya bunların birinden şüphe edilir veyahut bu hastalıklardan vefiyat vuku bulur veya mevtin bu hastalıklardan biri sebebiyle husule geldiğinden şüphe olunursa aşağıdaki maddelerde zikredilen kimseler vak’ayı haber vermeğe mecburdurlar. Kudurmuş veya kuduz şüpheli bir hayvan tarafından ısırılmaları, kuduza müptela hastaların veya kuduzdan ölenlerin ihbarı da mecburidir.
şeklinde bir düzenleme yapılmış; kanunun düzenlendiği tarih itibariyle bilinen salgın çeşitleri özellikle vurgulanmak istenmiş olmasına rağmen maddenin bu şekilde kaleme alınmış olması salgın hastalıkların “sınırlı sayıda belirlenmiş” olması gibi garip bir durum yaratmaktadır. Oysa kanunun 64. maddesinde açık bir şekilde
57 nci maddede zikredilenlerden başka her hangi bir hastalık istilai şekil aldığı veya böyle bir tehlike baş gösterdiği takdirde o hastalığın veya her hangi bir hastalık şeklinin memleketin her tarafında veya bir kısmında ihbarı mecburi olduğunu neşir ve ilana ve o hastalığa karşı bu kanunda mezkur tedabirin kaffesini veya bir kısmını tatbika Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti salahiyettardır.
denilmek suretiyle kanun koyucunun öngöremediği hastalıklar da düzenleme kapsamına alınmıştır. Bu nedenle T.C. İçişleri Bakanlığı’nın genelgesine dayanak olabilecek kanun maddesinin 72 değil 64. madde olması mevzuata daha uygun olacaktır. (3)
SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI AYKIRI HAREKET EDENLERE HANGİ YAPTIRIM UYGULANACAK?
Gerek sosyal medyada gerek ana akım medyada sokağa çıkma yasağı ile ilgili bir kısım verilerin ya da bilgilerin yanlış ya da eksik olduğu anlaşılmaktadır. Maalesef bu eksikliğin ya da yanlışlığın dayanağı çoğu zaman hukukçu olmayan ancak geniş kitlelere ulaşabilen kişilerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Sabah Gazetesi’nin internet sitesinde yer verdiği haberine göre yasağa aykırı davranan kişiler bakımından valimiz tarafından yapılan
65 yaş üstü ve kronik rahatsızlığı olan hemşehrilerimiz için sokağa çıkma yasağı getirildi İhtiyaç durumunda ALO 112-155-156 numaraları arandığında arkadaşlarımız kendilerine yardımcı olacaktır. Yasağı ihlal durumunda 3150 TL ceza TCK 195’e göre suç duyurusunda bulunulacaktır.
beyanı uyarınca yasağa uymayan kişilere hem 3.150TL idari para cezası uygulanacağı hem de haklarında TCK 195 kapsamında suç duyurusunda bulunulacağı anlaşılmaktadır. (4)(5)
Oysa hem valimizin hem de gazetenin atladığı ve halen yürürlükte olan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesinde (1. fıkra)
Yetkili makamlar tarafından adli işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.
hükmü yer almaktadır. Hükümde belirlenen para cezasının 2020 yılı için uyarlanmış değeri 392,00 TL’dir. Yani sokağa çıkma yasağına genelgede yer alan istisnai halleri bulunmayan kişilerce yahut hukuka uygun başka bir sebep olmaksızın aykırı hareket edilmesi halinde kesilebilecek olan ceza 392,00TL idari para cezasıdır. Şu durumda yasal düzenleme son derece açık olmasına rağmen yasağı ihlal eden kişilere 3.100,00TL gibi bir para cezasının uygulanması mümkün değildir!
TCK 195 MADDE UYGULANABİLİR Mİ?
Türk Ceza Kanunu 195. maddesinde
Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişi, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
hükmü yer almaktadır. Hükümden de açıkça anlaşılacağı üzere bu maddenin işletilebilmesi için ilgili kişinin “Bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış” olması gerekir. Bu maddenin uygulanabileceği ve basına yansımış iki olay söz konusudur. İlki, bulaşıcı hastalığa yakalandığı tespit edilmiş olmak şartıyla, umreden dönen ve karantinaya alınmış olan kafilede yer alırken kaçmaya çalışanlar (6) yurt dışından uçakla gelen ve karantinaya kaldırılan yolcuların otobüsünün durdurularak yolculardan bir kişinin kolluk kuvvetleri zoruyla araçtan indirilip özel bir araca bindirilmesi olayında gerek kolluk kuvvetleri, gerek özel araç sahibi/şoförü gerekse yolcunun kendisi (yolcunun kendisinin direniş gösterip göstermemesi, kolluk gücü zoruyla araçtan indirilip indirilmediği hususu ayrıca değerlendirilebilir)(7)
Dolayısıyla Sözcü Gazetesi’nin internet sitesinde yer verdiği haberinde (8) belirttiği idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısım doğru olmakla birlikte TCK 195. maddesinin uygulanacağı ile ilgili kısım mevzuata aykırı bir durum haberidir.
Yasal düzenlemelerin daha güncel olduğu ve sağlıklı günler dileriz. #EvdeKal
NOT: gazeteler rastgele ve arama motorlarındaki sıralamada en önce çıkanlar arasından seçilmiştir.
(1) T.C. İçişleri Bakanlığı genelgesi
(2) T.C. İçişleri Bakanlığı ek genelgesi
(5) Erzincan Valisi twitter gönderisi
(6) Umre karantinasından kaçanlar Hürriyet Gazetesi haberi
(7) Karantinadan kaçırılan yolcu G.S. Hürriyet Gazetesi haberi
[:]